History


መእተዊ

ምርምር ሕርሻ ትግራይ ብስም ማእኸል ምርምር ሕርሻ መቐለ ኣብ ትሕቲ ኢንስቲትዩት ምርምር ሕርሻ ኢትዮጽያ ኣብ 1968 ዓ/ም ኣብ መቐለ ብሓንቲ ማእኸል ተመስሪቱ፡፡ ካብ 1991 ዓ/ም ጀሚሩ ድማ ናብ ትግራይ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ምስተዛወረ ብ1992 ዓ.ም ኢንስቲትዩት ምርምር ሕርሻ ትግራይ ተባሂሉ ብቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስታዊ ትግራይ ፈፀምቲ ኣካላት ንምውዳብ፣ ስልጣንን ተግብርን ንምውሳን ብመጀመርታ ብ1992 ዓ.ም. ብኣዋጅ ቑፅሪ 36/1991 ድሓር ድማ ኣመሓይሹ ብዘውፀኦ ብኣዋጅ ቁፅሪ 185/2003 መሰረት ተጣይሹ፡፡ እቲ ቀንዲ ኣድላይነት ምጥያሽ ኢንስቲትዩት ምርምር ሕርሻ ትግራይ ነቶም ኣብ ትግራይ ዝራኣዩ ፀገማት ሕርሻ ንምፍታሕን ኣብ ምንቅስቓስ ምርምር ሕርሻ ርኡይ ለውጢ ንምምፃእን እዩ። ውፅኢታዊ ብዝኮነ ኣግባብ ንምትግባርን ሰብዋና (ተገልገልቲ) ምርምር ሕርሻ ብዝለዓሊ ብርኪ ድልየቶም ንምምላእን ዕግበቶም ንምርግግፅን ካብ ሀገራዊን ክልላዊን ፖሊሲታትን ስትራቴጂታን ዝፍልፍል ስትራቴጂ ክሕንፅፅ ናይ ግድን ይኸውን፡፡

 ኢንስቲትዩት ምርምር ሕርሻ ትግራይ ብዕሊ ክጣየሽ ከሎ ኣብ ትሕቲኡ ቅድም ኢላ ዝተጣየሸት ማእኸል ምርምር ሕርሻ መቐለ ብተወሳኺ ካብ 1995 ዓ.ም ጀሚሩ ስነ­-ምህዳራዊ ኣፈላላያት ክልልና መሰረት ዝገበራ ሓሙሽተ ተወሰኽቲ ሓደሽቲ ማእኸላት ምርምር ኣብ ሑመራ፣ ማይፀብሪ፣ ኣክሱም፣ ኣበርገለን ኣላማጣን ዝተጣየሻ እንትኾና ብተወሳኺ ካብ 1997 ዓ.ም ጀሚሩ ማእኸል ምርምር መሳርሒ ሕርሻን ገፀር ኢነርጂን  ክፅንበር ተገይሩ እዩ፡፡ ኣብ 2005 ዓ/ም ጀሚሩ ድማ ማእከል ምርምር ሓመድ ላብራቶሪታት መቐለን ሽረን ባዕለን ኪኢለን ከም ማእኸል ኣብ ትሕቲ ኢንስቲትዩት ምርምር ሕርሻ ትግራይ ተወዲበን ኣብ ምስራሕ ይርከባ ፡፡ ብዙይ መሰረት ኢንስቲትዩት ምርምር ሕርሻ ትግራይ ስነ ምህዳር መሰረት ዝገበራ ትሽዓተ ማእከላት ኣብ ትሕቲኡ ሓቒፉ ይኸይድ ኣሎ፡፡ እዙይ  ከምዚ እናሃለወ ናይ ሕዚ ኣወዳድባ ከይዲ ስራሕቲ ኢንስቲትዩት ምርምር ሕርሻ ትግራይ ክርኣ ከሎ ኣብ 5 ዋና ምርምር ከይዲ ስራሕትን 5 ደገፈቲ ከይዲ ሰራሕትን ሒዙ ዝተወደበ እንትውን፡፡ እቶም 5 ዋና ከይዲ ስራሕቲ ድማ   ምርምር ስነ ዘራእቲ፣ምርምር ሃ/እንሰሳ፣  ምርምር ሃ/ተፈጥሮ፣ ምርምር ማሕበረ ኢኮኖሚን ምርምር ስርፀትን ከምኡ እውን ሕርሻ መካናይዘሽንን ኢነርጂ ገፀርን ብምባል ይፍለጡ፡፡ ካብቶም ደገፍቲ ከየዲ ሰራሕቲ ድማ ከይዲ ስራሕ ዕደጋ ንብረትን ምምሕዳር ፋይናንስን፣ ምዕባለ ሓይሊሰብ፣ ርከብ ህዝቢ፣ ትልምን ፕሮግራምን ውሽጢ ኦዲትን ይበሃሉ፡፡ሠ

ዋና ትኹረት ኢንስቲትዩት ምርምር ሕርሻ ትግራይ ድማ ኣብ ክልልና ዝርከቡ ተገልገልቲ ሓረስታይን ካልኡት ተገልገልትን መፍረያይነቶም ኣብ ሓፂር እዋን ብዝለዓለ መጠን ንመድንፋዕ ፤ዝተመሓየሹን ዕዳጋ ተኾር ዝኾኑን  ዝለዓለ ፍርያት ክህቡ ዝኽእሉን ቴክኖሎጂታት ብምልማድ፣ብምምነጫው፣ብምፍላጥን ምስ ከባቢ ሕውየት ዝጠዓዓሙ ፐሮጀክታት ብምሕንፃፅ ንዕላማታት ፖሊሲን ስትራተጂን ሃገርና ንምዕዋት እዩ፡፡